| |
i
Learning
(a) INSTRVE praeceptis animum, ne discere cessa; | |
| nam sine doctrina uita est quasi mortis imago. | |
| (b) multa legas facito, tum lectis neglege multa; | |
| nam miranda canunt, sed non credenda poetae. | |
| (c) disce sed a doctis, indoctos ipse doceto: | 5 |
| propaganda etenim est rerum doctrina bonarum. | |
| (d) discere ne cessa: cura sapientia crescit, | |
| rara datur longo prudentia temporis usu. | |
| (e) disce aliquid; nam cum subito Fortuna recessit, | |
| ars remanet uitamque hominis non deserit umquam. | 10 |
| |
ii
Religion
(a) SI deus est animus, nobis ut carmina dicunt, | |
| hic tibi praecipue sit pura mente colendus. | |
| (b) an di sint caelumque regant ne quaere doceri: | |
| cum sis mortalis, quae sunt mortalia cura. | |
| (c) quid deus intendat noli perquirere sorte: | 15 |
| quid statuat de te sine te deliberat ille. | |
| (d) ture deum placa, uitulum sine crescat aratro: | |
| ne credas gaudere deum cum caede litatur. | |
| |
iii
Friendship
(a) potes, ignotis etiam prodesse memento: | |
| utilius regno est meritis adquirere amicos. | 20 |
| (b) cum tibi uel socium uel fidum quaeris amicum, | |
| non tibi fortuna est hominis sed uita petenda. | |
| (c) ignotum notis noli praeponere amicis: | |
| cognita iudicio constant, incognita casu. | |
| (d) uincere cum possis, interdum cede sodali, | 25 |
| obsequio quoniam dulces retinentur amici. | |
| (e) gratior officiis, quo sis mage carior, esto, | |
| ne nomen subeas quod dicunt officiperdi. | |
| (f) officium alterius multis narrare memento; | |
| at quaecumque aliis benefeceris ipse, sileto. | 30 |
| (g) damnaris numquam post longum tempus amicum: | |
| mutauit mores, sed pignora prima memento. | |
| |
iv
Death
(a) NE timeas illam, quae uitae est ultima finis: | |
| qui mortem metuit, quod uiuit, perdit id ipsum. | |
| (b) linque metum leti; nam stultum est tempore in omni, | 35 |
| dum mortem metuas, amittere gaudia uitae. | |
| (c) fac tibi proponas, mortem non esse timendam: | |
| quae bona si non est, finis tamen illa malorum est. | |
| (d) rebus in aduersis animum submittere noli: | |
| spem retine; spes una hominem nec morte relinquit. | 40 |
| |
v
The Speech of Men
(a) PROSPICITO tecum tacitus quid quisque loquatur: | |
| sermo hominum mores et celat et indicat idem. | |
| (b) contra uerbosos noli contendere uerbis: | |
| sermo datur cunctis, animi sapientia paucis. | |
| (c) cum te aliquis laudat, iudex tuus esse memento: | 45 |
| plus aliis de te quam tu tibi credere noli. | |
| (d) iudicium populi numquam contempseris unus: | |
| ne nulli placeas, dum uis contemnere multos. | |
| (e) cum recte uiuas, ne cures uerba malorum: | |
| arbitrii non est nostri quid quisque loquatur. | 50 |
| (f) si uitam inspicias hominum, si denique mores, | |
| cum culpant alios: nemo sine crimine uiuit. | |
| |
vi
Wives and Slaves
(a) CVM seruos fueris proprios mercatus in usus | |
| et famulos dicas, homines tamen esse memento. | |
| (b) nil temere uxori de seruis crede querenti: | 55 |
| semper enim mulier quem coniux diligit odit. | |
| (c) uxoris linguam, si frugi est, ferre memento; | |
| namque malum est non uelle pati nec carpere posse. | |
| (d) uxorem fuge ne ducas sub nomine dotis, | |
| nec retinere uelis, si coeperit esse molesta. | 60 |
| |
